Welke SSD-snelheid heb je nodig?

Op de ene doos staat 7.000 MB per seconde, op de schijf ernaast 550. Het prijsverschil is fors, en nergens staat wat je er in de praktijk van merkt.

Dat komt doordat het getal op de doos maar één ding meet, en niet het ding dat je de hele dag doet. Hieronder lees je welk cijfer telt voor welk gebruik, en wanneer je gerust de goedkopere kunt nemen.

Welke snelheid staat er eigenlijk op de doos?

Wat fabrikanten vermelden is de sequentiële leessnelheid: hoe snel de schijf één groot bestand achter elkaar kan lezen.

Dat is het mooiste cijfer dat ze kunnen noemen, en tegelijk het cijfer dat het minst over je dagelijkse gebruik zegt.

Wat je computer namelijk de hele dag doet, is duizenden kleine stukjes data ophalen: een stukje van Windows, een stukje van je browser, een instelling, een lettertype. Dat heet willekeurige toegang, en dat meet je in IOPS: input-outputbewerkingen per seconde.

Bij het opstarten van Windows telt dus IOPS. Bij het kopiëren van een videobestand telt de sequentiële snelheid.

Wat zijn de reële verschillen?

Als je die snelheden naast elkaar zet, valt op dat de grootste sprong niet bovenaan zit maar in de tweede regel.

Harde schijf — 100 tot 150 MB per seconde. Alles voelt traag.
SATA-SSD — ongeveer 550 MB per seconde. Opstarten en programma's openen gaan meteen.
NVMe via PCIe 3.0 — 2.000 tot 3.500 MB per seconde. Grote bestanden kopiëren gaat sneller.
NVMe via PCIe 4.0 — 4.000 tot 7.000 MB per seconde. Alleen merkbaar bij zeer grote bestanden en zware programma's.

Van harde schijf naar SATA-SSD gaat het opstarten van een minuut naar ongeveer twintig seconden. Van SATA naar NVMe gaat het van twintig naar zestien seconden. Dat is meetbaar, maar het verandert je dag niet. Meer daarover staat in wat is een NVMe-SSD.

Welke snelheid past bij welk gebruik?

Grofweg zijn er drie groepen gebruikers, en die hebben elk iets anders nodig.

Mail, documenten, browsen en video-overleg. Voor deze groep is een SATA-SSD ruim voldoende. Het geld dat je hier bespaart, steek je beter in meer opslag of meer werkgeheugen.

Foto's bewerken, veel programma's tegelijk, grote spreadsheets. Hier zit een NVMe-schijf via PCIe 3.0 goed. Meer dan dat heeft weinig zin.

Video bewerken, werken met virtuele machines, grote spellen. Dit is de enige groep waarvoor PCIe 4.0 echt tijd oplevert, omdat je bestanden van tientallen gigabytes in één stuk verplaatst.

Wat is DRAM-cache en waarom telt die?

DRAM-cache is een klein geheugenchipje op de SSD dat bijhoudt waar alles staat. Goedkope schijven laten het weg, en dat merk je op precies één moment: als je langer dan een minuut of twee achter elkaar grote bestanden wegschrijft.

Zo'n schijf begint dan snel en zakt halverwege in, soms terug naar het niveau van een harde schijf. Bij het openen van programma's merk je er niets van, bij het overzetten van een fotomap van 100 GB des te meer.

Zoek in de specificaties naar DRAM of naar de term DRAM-less. Ontbreekt de vermelding, dan zit het er meestal niet in.

Waarom haalt mijn SSD niet de snelheid van de doos?

Haalt je schijf de opgegeven snelheid niet, dan is er meestal weinig aan de hand. Er zijn vier veelvoorkomende oorzaken.

De PCIe-generatie van je moederbord. Een PCIe 4.0-schijf in een PCIe 3.0-slot loopt op 3.0-snelheid. Dat is niet stuk, dat is de bovengrens van het slot.

De schijf zit vol. Boven ongeveer 90 procent vol zakt de schrijfsnelheid merkbaar in.

Warmte. Een NVMe-schijf die langdurig belast wordt, knijpt zichzelf af om schade te voorkomen. In een dunne laptop gebeurt dat eerder dan in een desktop.

Je meet het verkeerde. Kopieer je van en naar dezelfde schijf, dan doet die twee dingen tegelijk en haal je nooit de opgegeven snelheid.

Wat kies je?

Voor de meeste mensen is een SATA-SSD of een NVMe via PCIe 3.0 met DRAM-cache de juiste keuze. Dat is het punt waarop je vrijwel alle winst binnen hebt.

PCIe 4.0 is de moeite waard zodra je dagelijks met bestanden van tientallen gigabytes werkt. Voor alle andere gebruikers is meer opslag of meer werkgeheugen een betere besteding van hetzelfde bedrag.

De volledige volgorde van keuzes staat in hoe kies je een SSD.

De rest van het onderwerp staat op geheugen en opslag. Bij onze gebruikte laptops en refurbished laptops staat per model welke schijf erin zit.

Kom je er niet helemaal uit? We helpen je graag met passend advies. Bel 030 785 20 41 of mail info@asbascomputers.nl.