Hoe kies je een SSD?

Je computer is traag geworden en overal lees je dat een SSD dat oplost. Zodra je gaat kijken, kom je terecht in een lijst met termen als M.2, NVMe, SATA en TBW, en nergens staat welke schijf er nu in jouw apparaat past.

Dat valt mee als je het in de goede volgorde aanpakt. De keuze bestaat namelijk uit vier vragen, en die lopen we hieronder één voor één door.

Inhoudsopgave

  1. Welke vier vragen bepalen je keuze?
  2. Vraag 1: welke vormfactor past er in je apparaat?
  3. Vraag 2: welke aansluiting gebruikt je moederbord?
  4. Vraag 3: hoeveel opslag heb je nodig?
  5. Vraag 4: hoe snel moet de SSD zijn?
  6. Waar moet je verder op letten?
  7. Losse SSD kopen of een laptop waar hij al in zit?
  8. Welke SSD past bij jou?
  9. Veelgestelde vragen

Welke vier vragen bepalen je keuze?

De vier vragen die je moet beantwoorden zijn de vormfactor, de aansluiting, de capaciteit en de snelheid, en die volgorde is niet willekeurig. De eerste twee bepalen wat er überhaupt in je apparaat past, de laatste twee bepalen vooral wat je ervoor betaalt. Wie andersom begint, koopt een snelle schijf die niet in zijn laptop past.

Voordat we die vier langslopen, eerst even het uitgangspunt. Een SSD (solid state drive) is een schijf zonder bewegende delen. Waar een klassieke harde schijf werkt met een draaiende magnetische plaat en een leeskop, schrijft een SSD naar flashgeheugen. Dat verschil merk je vooral bij het opstarten en bij het openen van programma's.

Vraag 1: welke vormfactor past er in je apparaat?

De vormfactor is de fysieke maat van de schijf, en dat is de eerste harde grens. In een laptop of desktop kom je er twee tegen.

2,5 inch is het formaat van een klassieke laptopschijf: een plat metalen blokje van ongeveer 7 of 9,5 millimeter dik. Vrijwel elke laptop van voor 2018 heeft hier een vak voor, en ook veel zakelijke desktops hebben nog zo'n plek.

M.2 is een smal kaartje dat plat op het moederbord klikt, ongeveer zo groot als een stick kauwgom. De meeste zakelijke laptops van na 2016 hebben een M.2-slot. De lengte staat in de naam: 2280 betekent 22 millimeter breed en 80 millimeter lang. Dat is de meest voorkomende maat, maar 2242 en 2260 bestaan ook.

Welke van de twee jij hebt, lees je in de handleiding van je model. Je kunt ook het onderpaneel eraf halen en zelf kijken. In welke interne SSD past in jouw laptop staat per formaat waar je het aan herkent.

Vraag 2: welke aansluiting gebruikt je moederbord?

De vormfactor zegt hoe de schijf eruitziet, de aansluiting zegt hoe snel hij mag praten. Dat zijn twee losse dingen, en juist daar gaat het bij een bestelling het vaakst mis.

SATA is de oudere van de twee. Hij zit op elke 2,5 inch-SSD en op een deel van de M.2-schijven, en loopt tegen een plafond van ongeveer 550 MB per seconde aan.

NVMe is de nieuwere aansluiting en werkt via de PCIe-lijnen van het moederbord. Die begint ongeveer waar SATA ophoudt: 2.000 tot 7.000 MB per seconde, afhankelijk van de generatie.

Let hierbij op één ding: een M.2-slot is niet automatisch een NVMe-slot. Er bestaan M.2-schijven met SATA erachter, en er bestaan moederborden met een M.2-slot dat alleen SATA doorlaat. Zet je een NVMe-schijf in zo'n slot, dan wordt hij niet herkend. Wat NVMe precies is en wanneer je het verschil merkt, staat in wat is een NVMe-SSD.

Vraag 3: hoeveel opslag heb je nodig?

Nu de schijf past, kun je gaan kijken naar de maat. Houd er rekening mee dat Windows 11 en Office samen al ongeveer 60 GB in beslag nemen; wat daarna overblijft is voor jou.

-  256 GB is genoeg voor Windows, Office, een browser en documenten. Foto's en video's moeten dan naar een externe schijf of naar de cloud.

-  500 GB is de maat waar de meeste mensen jaren mee vooruit kunnen. Een fotoarchief, een paar honderd documenten en wat programma's passen er ruim in.

- 1 TB en meer is bedoeld voor wie video bewerkt, grote spellen installeert of een complete fotobibliotheek lokaal wil bewaren.

Een SSD werkt bovendien het prettigst met wat lucht erin. Houd ongeveer 10 procent vrij, want een schijf die tot de rand vol staat wordt merkbaar trager. Reken die marge dus mee in je keuze. Meer richtlijnen per soort gebruik staan in hoeveel opslag heb je nodig.

Vraag 4: hoe snel moet de SSD zijn?

Dit is voor de meeste mensen de minst belangrijke van de vier vragen, en dat is goed nieuws voor je portemonnee. De sprong van een harde schijf naar een SATA-SSD merk je namelijk elke dag: opstarten gaat van een minuut naar ongeveer twintig seconden. De sprong van SATA naar NVMe merk je alleen bij grote bestanden.

Bewerk je video, werk je met bestanden van tientallen gigabytes of start je grote spellen, dan levert NVMe echt tijd op. Gebruik je je laptop vooral voor mail, documenten en video-overleg, dan zie je het verschil met een SATA-SSD nauwelijks terug.

Waar moet je verder op letten?

Als de vier hoofdvragen beantwoord zijn, komen er nog twee specificaties kijken die het vermelden waard zijn. En er is één nadeel dat je moet meewegen.

De eerste specificatie is TBW, wat staat voor terabytes written. Dat getal zegt hoeveel data je naar de schijf kunt schrijven voordat de geheugencellen slijten. Bij normaal kantoorgebruik haal je dat cijfer niet, en hoe groter de schijf, hoe hoger die waarde meestal ligt.

De tweede is de DRAM-cache, een klein geheugenchipje dat goedkope SSD's weglaten. Bij lezen merk je daar weinig van, maar bij het langdurig wegschrijven van grote bestanden wel: de snelheid zakt dan halverwege in.

Het nadeel zit in wat er gebeurt als een SSD stukgaat. Raakt hij defect, dan valt er zelden nog data te redden. Bij een harde schijf hoor je hem eerst klikken en heb je vaak nog tijd om iets te doen, maar een SSD stopt in één keer. Een back-up op een schijf buiten het apparaat is bij een SSD dus geen luxe.

Losse SSD kopen of een laptop waar hij al in zit?

Deze vraag komt vaker terug dan je zou denken, en het antwoord is niet altijd de schijf. Een SSD-upgrade lost namelijk niet alles op wat je dwarszit.

Een losse SSD is de juiste keuze als de rest van het apparaat nog voldoet: de processor is snel genoeg, er zit genoeg werkgeheugen in en het scherm en de accu bevallen. Dan is de schijf het enige wat je remt, en haal je er in één middag jaren gebruik bij.

Zit je laptop op 4 GB werkgeheugen, draait er nog Windows 10 op een processor van tien jaar oud, of loopt de accu na een uur leeg? Dan verplaatst een nieuwe SSD alleen het probleem. Een ander toestel is dan de goedkopere route, ook al voelt dat als de grotere stap. Twijfel je, kijk dan eerst wat er nog meer knelt: het werkgeheugen, de processor en de accu wegen even zwaar mee.

Welke SSD past bij jou?

Kort samengevat kom je er met deze volgorde. Bepaal eerst wat er fysiek in past, 2,5 inch of M.2. Kijk daarna wat je moederbord doorlaat, SATA of NVMe. Kies vervolgens de capaciteit die past bij wat je bewaart, met een marge erbij. En kies pas als laatste op snelheid, want daar zit voor de meeste mensen de minste winst.

De rest van dit onderwerp staat bij elkaar op geheugen en opslag. Wil je liever een toestel waar de juiste schijf al in zit, kijk dan bij onze refurbished laptops of gebruikte laptops: bij het bestellen kies je zelf de opslag.

Kom je er niet helemaal uit? We helpen je graag met passend advies. Bel 030 785 20 41 of mail info@asbascomputers.nl.